مشاهده مطالب

همه راضـی از موتور گازی

به گزارش سایپا سرچ تقـلیـد صدای موتور گازی یکی از تفریحات جوانان بود. جوری «قینگ قینگ» می‌کردند که انگار موتور گازی دارد با کلی زحمت حرکت می‌کند. بعد ضرباهنگ‌شان را پایین می‌آوردند و ساکت می‌شدند. به این معنا که موتور گازی خراب شده و دیگر نای رفتن ندارد. داشتن همین وسیله بی‌رمق آرزوی بسیاری از جوانان بود؛ جوانانی که یا پول خریدش را نداشتند یا مجوز استفاده‌اش را.

 
وقتی دانش آموزی دبیرستانی می گفت که می خواهم موتور گازی بخرم لرزه بر اندام خانواده می افتاد؛ آنها با شنیدن این جمله همه اتفاقات بد را در ذهنشان مرور می کردند. اتفاقات تلخی که شامل تصادف و خون ریخته شده بر کف آسفالت داغ و شکستگی دست و پا و بستری شدن بر تخت بیمارستان می شد. در این گونه مواقع پسربچه هایی که تازه پشت لبشان سبز شده بود قیافه ای حق به جانب گرفته و با سر کج کرده می گفتند: «از اون موتورسیکلت ها که شما فکر می کنین نه! موتور گازی! شبیه دوچرخه است؛ یه کم از دوچرخه پیشرفته تره.»

شباهت ها و تفاوت های موتور گازی با دوچرخه

از نظر نوجوان ها بین این موتور گازی با موتورسیکلت های دنده ای زمین تا آسمان تفاوت بود. با مرور دوباره این جمله درک می کنیم که نوجوان ها و جوان های آن روزگار چندان بی راه هم نمی گفتند. موتور گازی نه سرعت موتورسیکلت های دنده ای را داشت و نه هیکل و ابهتش را. روی کیلومتر شمارش 60 درجه سرعت را نشان می داد که البته حدود 30 درجه اش به قول امروزی ها حباب بود! هیچ کس نتوانست عقربه سرعت را روی درجه آرمانی 60 برساند. چون عقربه به نزدیکی های 30 که می رسید موتور رویش فشار می آمد و به تو هشدار می داد که باید کمی آهسته تر حرکت کنی. تو به عنوان راکب احساس می کردی که موتور گازی دارد از زمین کنده می شود و می خواهد پرواز کند! وجه دیگر این وسیله نقلیه با دوچرخه رکاب هایش بود. می توانستی ضامن فنری مخصوص را آزاد کنی و مثل یک دوچرخه از دستگاه موتور گازی استفاده کنی. زمانی که بنزین این وسیله به پایان می رسید یا نقص فنی پیدا می کرد، بناچار باید رکاب می زدی و از حالت دوچرخه ای آن استفاده می کردی. موتور گازی یک درجه پیشرفته تر از دوچرخه بود. اما با وجود همه کم خطر بودنش باز هم پدر و مادرها دوست نداشتند که پسران دلبندشان روی زین این وسیله تازه وارد بنشینند. البته شاید هم آنها خیلی به خطرات موتور گازی فکر نمی کردند و بیشتر نگرانی فرهنگی داشتند؛ نگران بودند که مبادا فرزندشان از درس و مشق و مدرسه بیفتد و بعد از خریدن موتور با افراد ناباب رفیق شود. برخی از افراد موتورسوار، شیطنت های خاص خودشان را داشتند و جزو خوشنام های محله به حساب نمی آمدند. به همین دلیل بسیاری از بچه درسخوان ها و افراد نخبه و فرهیخته دور موتور و موتورسواری را خط قرمز کشیده بودند! در کنار این افراد، اقشار زیرخط فقر هم به موتور گازی پناه می بردند. آنها که می خواستند پول کرایه تاکسی را پس انداز کنند تا بتوانند آخر ماه یک کیلو گوشت برای خانواده شان بخرند. سال 72 با پرداخت 20 هزار تومان می توانستی یک موتور گازی دست دوم برای خودت دست و پا کنی. قیمت این وسیله نقلیه فقط اندکی بیشتر از دوچرخه بود.

دست های روغنی و سیاه

صاحبان موتور گازی بعضا با دست های روغنی و سیاهی وارد خانه و مدرسه و محل کار می شدند. آنها بعد از مدتی به اجبار دست به آچار می شدند و تعمیرات وسیله نقلیه شان را شخصا انجام می دادند. بازار تعمیرگاه های تخصصی موتور و دوچرخه هم داغ بود. اما خیلی وقت ها بین راه خبری از تعمیرکار نبود و صاحب موتور باید شخصا وارد عمل می شد. برخی از ایرادها هم ثابت و همیشگی بودند و این قدر تکرار می ‍ شدند که دیگر صرف نمی کرد هر بار موتور را به تعمیرگاه ببری. یکی از ایرادهای جزئی این بود که موتور به اصطلاح سرشمع می زد. موتورسواران قدیمی خودشان یک شمع نو و حاضر آماده و یک آچار زیر زین جاسازی کرده بودند و هر بار این اتفاق می افتاد سریع شمع جدید را جایگزین قبلی می کردند. سرشمع زدن به این علت رخ می داد که فرد مورد نظر روغن موتور را کم یا زیاد داخل باک می ریخت. معمولا وقتی 5/1 لیتر بنزین داخل باک موتور می ریختند، یک استکان روغن هم قاطی بنزین می کردند. به همین راحتی! روغن و موتور با هم در یک محفظه قاطی می شدند و هرکدام وظیفه مخصوص به خودشان را انجام می دادند. خیلی از پمپ بنزین ها استکان روغن آماده داشتند و پس از هر مرحله سوختگیری آن را تقدیم موتورسواران می کردند. آنهایی که حرفه ای تر بودند با خودشان ظرف بنزین دو لیتری می بردند و قبل از بنزین زدن، روغن و بنزین را با هم مخلوط می کردند و ظرف را تکان می دادند. این عملیات موجب می شد که مخلوط یکنواختی وارد باک شود و موتور دیرتر سرشمع بزند. اگر فراموش می کردید که بعد از بنزین، روغن بزنید، سیلندر قفل می کرد و موتور از کار می ‍ افتاد. شل شدن زنجیر هم یکی دیگر از ایرادهای شایع بود. در این گونه مواقع باید سراغ زنجیرکش می رفتی و زنجیر را دوباره جا می انداختی.

از موتور گازی پژو تا رکس و براوو

موتور گازی های پژو قدمت بیشتری داشت. فرانسوی بود و از سوی شرکت پژو تولید می شد. رنگش فیروزه ای کدر بود و روی بدنه شان آرم پژو خودنمایی می کرد. موتور گازی های براوو که بعدها سروکله شان پیدا شد شیک تر و باکلاس تر بود. مدتی شرکت «نیرو محرکه» تولید این موتورها را به عهده داشت و پس از آن شرکت «ایران دوچرخ» وارد میدان شد.

«براوو؛ برای نسل جوان» شعار تبلیغاتی بود که مدت ها از سوی شرکت تولیدکننده مورد استفاده قرار گرفت. موتورهای گازی «رکس» را به یاد می آورید؟ همان ها باک های بیضی شکلی که موقع سوار شدن بر موتور بین دو زانو قرار می گرفت. موتور «رکس» قدرت خوبی داشت؛ اما قدیمی بود و ظاهرش زیبایی موتورهای براوو را نداشت. الان که دوباره یاد موتور گازی های قدیمی و صاحبانشان می افتیم، چند تصویر بیشتر در ذهنمان رژه می رود. دست های روغنی و سیاه آنها و نگرانی همیشگی شان از بابت دزدیده شدن موتور. این وسیله نقلیه جمع وجور سوئیچ نداشت و هر کسی با زدن رکاب و رها کردن ساسات می توانست آن را روشن کند. برای همین آن روزها موتورهای گازی را با قفل و زنجیرهای درشت به درخت و نرده و هر چیز دیگر گره می زدند.

پیام شما؟
در صورت پاسخ، من را با ایمیل با خبر کن
نظرات کاربران

     

    مارادرگوگل محبوب کنید: